Labour Bureau
Government of India
`

सांख्यिकी

न्यूनतम मजदूरी

केन्द्र/राज्यों/संघशासित प्रदेशों में सूचीबध्द नियोजनों में

31.12.2004 को प्रचलित तुलनात्मक न्यूनतम मजदूरी दरें

क्र.सं. 

सूचीबध्द नियोजन

केन्द्र/राज्य/संघशासित प्रदेश

न्यूनतम मजदूरी 31.12.2004 को दरें (रू) प्रतिदिन

1

कृषि

आन्ध्र प्रदेश 

64.00

 

 

अण्डेमान एवं निकोबार द्वीपसमूह

A-100.00

 

 

 

 

N-107.00

  

  

अरूणाचल प्रदेश

39.87

  

  

असम 

68.75

  

  

बिहार 

50.00

  

  

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द 

94.04

  

  

चण्डीगढ 

108.96

  

  

दिल्ली 

111.30

  

  

गोआ 

94.00

  

  

10 

गुजरात

50.00

  

  

11 

हरियाणा 

88.29

  

  

12 

हिमाचल प्रदेश 

65.00

  

  

13 

कर्नाटक 

66.48

  

  

14 

केरल 

72.00

  

  

15 

लक्षद्वीप 

82.40

  

  

16 

मणिपुर 

68.65

  

  

17 

मेघालय 

70.00

  

  

18 

मिजोरम 

84.00

  

  

19 

उडीसा 

52.50

  

  

20 

पंजाब 

91.39

  

  

21 

राजस्थान 

73.00

  

  

22 

तमिलनाडु 

54.00

  

  

23 

उत्तर प्रदेश 

58.00

  

  

24 

उत्तरांचल 

73.00

कृषि उपकरण, आदि 

चण्डीगढ 

108.96

  

  

हरियाणा 

87.29

 

  

पंजाब 

87.59

अगरबत्ती 

असम 

66.00

  

  

गुजरात 

55.00

  

  

कर्नाटक 

45.22

  

  

तमिलनाडु 

64.33

एगारवुड उद्याेंग 

असम 

66.00

एल्यूमिनियम उद्योग 

असम 

25.00

  

  

बिहार 

61.98

अप्पलम विनिर्माण 

तमिलनाडु 

79.22

एस्बेस्टॉस खानें 

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द 

58.96

एस्बेस्टॉस सीमेंट कारखाना 

असम 

66.00

  

  

बिहार 

61.98

  

  

चण्डीगढ 

108.96

  

  

हरियाणा 

87.29

  

  

उत्तर प्रदेश 

87.16

  

  

उत्तरांचल 

84.49

रेलवे में एशपिट क्लीनिंग 

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द 

56.71

10 

ऑटोमोबाइल इंजीनियरी 

आन्ध्र प्रदेश 

98.80

  

  

अरूणाचल प्रदेश 

39.87

 

 

3

बिहार

61.98

 

 

4

चण्डीगढ

108.96

  

  

5

दिल्ली

111.30

  

  

गोंआ 

87.00

  

  

गुजरात 

85.30

  

  

हरियाणा 

87.29

  

  

कर्नाटक 

78.15

  

  

10 

उडीसा 

52.50

  

  

11 

पंजाब 

87.59

  

  

12 

राजस्थान 

73.00

 

  

13 

तमिलनाडु 

92.60

  

  

14 

उत्तर प्रेदश 

90.17

  

  

15 

उत्तरांचल 

87.40

11 

मिश्रधातु कारखाना 

उत्तर प्रदेश 

89.77

12 

मदिरा तथा मादक द्रव्य दुकानों से  

पंजाब 

87.59

  

सम्बध्द अहाते 

  

  

 

13 

आयुर्वैदिक/एलोपैथिक एवं  

हरियाणा 

87.29

  

यूनानी फार्मेसी 

कर्नाटक 

85.15

  

  

केरल 

107.39

  

  

उडीसा 

52.50

  

  

पंजाब 

87.59

  

  

उत्तर प्रदेश 

90.17

  

  

उत्तरांचल 

84.49

14 

ऑटोरिक्शा और टैक्सी 

राजस्थान 

73.00

  

  

तमिलनाडु 

N.A.

15 

बिस्कुट/मिष्टान्न सहित 

आन्ध्र प्रदेश 

93.19

  

बेकरी/बेकिंग प्रक्रिया 

असम 

csdjh -25.00

  

  

  

  

fcLdqV- 67.03

  

  

बिहार 

61.98

  

  

चण्डीगढ 

108.96

  

  

छत्तीसगढ 

85.69

  

  

दिल्ली 

111.30

  

  

गुजरात 

85.50

  

  

हरियाणा 

87.29

  

  

कर्नाटक 

csdjh - 80.35

  

  

  

  

fcLdqV - 80.08

  

  

 

 

fe"VkUu- 76.93

 

  

10 

मेघालय 

70.00

  

  

11 

उडीसा 

52.50

  

  

12 

पंजाब 

87.59

  

  

13 

तमिलनाडु 

66.00

 

 

14 

उत्तर प्रदेश

87.16

 

 

15

उत्तरांचल

84.49

16

बांस वन संस्थान

1

उडीसा

52.50

17

पुस्तक विक्रय एवं जिल्दसाजी

1

बिहार

61.98

 

 

2

चण्डीगढ

108.96

 

 

3

पंजाब

87.59

  

  

4

उत्तर प्रदेश

87.16

 

 

5

उत्तरांचल 

84.49

18 

बैराइटीज खानें 

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

19

बॉक्साइट खानें

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

20

बीटल वाइन्स

1

आन्ध्र प्रदेश

73.42

21

बॉटलीफ टी फैक्टरी

1

तमिलनाडु

84.57

22

बोविन उद्योग

1

गुजरात

86.40

23

बोन क्रशिंग उद्योग

1

गुजरात

86.10

24

बोन मिल्ज

1

छत्तीसगढ

85.69

25

ब्रश एवं झाडू विनिर्माण उद्योंग

1

उडीसा

52.50

26

इमारती सामान एवं हार्डवेयर

1

चण्डीगढ

108.96

27

बैंक

1

अरूणाचल प्रदेश

39.87

28

भट्ठा उद्योग

1

आन्ध्र प्रदेश

98.27

 

 

2

असम

60.00

 

 

3

बिहार

61.98

 

 

4

चण्डीगढ

108.96

 

 

5

छत्तीसगढ

85.69

 

 

6

दिल्ली

111.30

 

 

7

गुजरात

86.50

 

 

8

हिमाचल प्रदेश

65.00

 

 

9

कर्नाटक

78.45

 

 

10

केरल

144.10

 

 

11

पंजाब

87.59

 

 

12

राजस्थान 

73.00

 

 

13

उत्तर प्रदेश

63.56

 

 

14

उत्तरांचल

61.61

29

ईंट/रूफ टाइल्ज/टाइल्ज

1

छत्तीसगढ

85.69

 

 

2

गोआ

87.00

 

 

3

गुजरात

86.10

 

 

4

केरल

99.67

 

 

5

उडीसा

52.50

 

 

6

तमिलनाडु

N.A.

30

कांसा एवं पीतल उद्योग

1

उडीसा

52.50

31

ब्लॉक रबड उद्योग

1

केरल

113.89

32

खाद्य पदार्थ की डिब्बा बंदी

1

गोआ

87.00

33

मोमबत्ती उद्योग

1

मेघालय

70.00

34

कत्था उद्योग

1

छत्तीसगढ

85.69

35

इलायची मैलेज ;रूग्णताध्द तथा

1

कर्नाटक

73.59

 

इलायची बागान

 

 

 

36

ढलाई कार्य उद्योग

1

बिहार

61.98

 

 

2

हिमाचल प्रदेश

65.00

37

केबल ऑपरेटर एवं सहबध्द सेवाएं

1

राजस्थान

73.00

38

काजू संसाधन

1

आन्ध्र प्रदेश

109.35

 

 

2

गोआ

75.00

 

 

3

कर्नाटक

79.70

 

 

4

केरल

82.42

 

 

5

उडीसा

52.50

 

 

6

तमिलनाडु

47.37

39

अनियमित कर्मचारी

1

अरूणाचल प्रदेश

39.87

 

 

2

उडीसा

52.50

40

बढईगिरी, लोहारगिरी तथा

1

असम

40.00

 

राजगिरी

2

तमिलनाडु

107.50

41

कार्ड/गत्ता

1

बिहार

61.98

 

विनिर्माण/गत्ता उत्पाद

2

हरियाणा

87.29

42

सीमेन्ट कंकरीट पाईप आदि

1

आन्ध्र प्रदेश

89.27

 

 

2

बिहार

61.98

 

 

3

उडीसा

52.50

 

 

पंजाब

87.59

43

रसायन एवं औषध

1

आन्ध्र प्रदेश

98.15

 

 

2

असम

50.00

 

 

3

बिहार

61.98

 

 

4

छत्तीसगढ

85.69

 

 

5

हिमाचल प्रदेश

65.00

 

 

6

कर्नाटक

79.95

 

 

7

उडीसा

52.50

 

 

8

राजस्थान

73.00

44

सीमेन्ट एवं सीमेन्ट उत्पाद

1

अरूणाचल प्रदेश

39.87

 

 

2

असम

60.00

 

 

3

बिहार

61.98

 

 

4

छत्तीसगढ

85.69

 

 

5

दिल्ली

111.30

 

 

6

गुजरात

89.30

 

 

7

हिमाचल प्रदेश

65.00

  

 

8

राजस्थान

73.00

45

रसायन एवं मद्य निर्माणशाला

1

बिहार

61.98

 

 

2

चण्डीगढ

108.96

 

 

3

दिल्ली

111.30

 

 

4

हरियाणा

87.29

 

 

5

पंजाब

87.59

46

औषध-विक्रेता की दुकाने

1

चण्डीगढ

108.96

 

 

2

पंजाब

87.59

47

चीनी मिट्टी की खानें

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

48

क्रोमाइट खानें

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

49

सिनेमा/थिएटर

1

आन्ध्र प्रदेश

87.23

 

 

2

अरूणाचल प्रदेश

39.87

 

 

3

असम

55.00

 

 

4

बिहार

61.98

 

 

5

चण्डीगढ

108.96

 

 

6

छत्तीसगढ

85.69

 

 

7

गोआ

87.00

 

 

8

हरियाणा

87.29

 

 

9

केरल

119.99

 

 

10

उडीसा

52.50

 

 

11

पंजाब

87.59

 

 

12

राजस्थान

73.00

 

 

13

तमिलनाडु

109.13

  

 

14

उत्तर प्रदेश

90.17

 

 

15

उत्तरांचल

84.49

50

कैल्साइट खानें

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

51

सिगार उद्योग

1

केरल

91.17

52

मिट्टी के बरतनों का कारखाना

1

उडीसा

52.50

53 

क्लब एवं कंटीन

1

आन्ध्र प्रदेश

89.27

 

 

दिल्ली 

111.30

  

  

कर्नाटक

91.62

 

 

4

उत्तर प्रदेश

87.16

 

 

5

उत्तरांचल

84.49

54

नारियल एवं काजू बागान

1

आन्ध्र प्रदेश

45.00

55

कोयला ईंट उद्योग

1

बिहार

61.98

56

चूरा मिल

1

बिहार

68.00

57

नारियल छीलना

1

तमिलनाडु

66.50

58

कॉफी संसाधन कार्य

1

तमिलनाडु 

71.04

 

 

2

कर्नाटक

57.78

59

कलर प्रिंटिंग एवं सूत रंगाई

1

आन्ध्र प्रदेश

93.85

60

नारियल जटा विनिर्माण

1

उडीसा

52.50

 

 

2

तमिलनाडु

N.A.

61 

भवन एवं सडक निर्माण/

1

आन्ध्र प्रदेश

98.80

 

रख-रखाव

2

 

अण्डेमान एवं निकोबार द्वीपसमूह

A-100.00

 

 

 

 

N-107.00

 

 

3

अरूणाचल प्रदेश

39.87

 

 

4

असम

68.75

 

 

5

बिहार

61.98

 

 

6

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

 

 

7

चण्डीगढ

108.96

 

 

8

छत्तीसगढ

85.69

 

 

9

दिल्ली

111.30

 

 

10

गोआ

87.00

 

 

11

गुजरात

87.90

 

 

12

हरियाणा

87.29

 

 

13

हिमाचल प्रदेश

65.00

 

 

14

कर्नाटक

83.60

 

 

15

केरल

157.35

 

 

16

मणिपुर

68.65

 

 

17

मेघालय

70.00

 

 

18

मिजोरम

84.00

 

 

19

उडीसा

52.50

 

 

20

पंजाब

87.59

 

 

21

राजस्थान

73.00

 

 

22

तमिलनाडु

113.75

 

 

23

उत्तर प्रदेश

87.16

  

 

24

उत्तरांचल

84.49

62

मार्ग/रेलवे निर्माण एवं

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

 

रख-रखाव

 

 

 

63

वन विभाग के

1

चण्डीगढ

108.96

 

संविदाकार संस्थान

2

पंजाब

87.59

64

सूतर कताई/सूती मिलें

1

असम

48.00

 

 

2

गोआ

75.00

 

 

3

राजस्थान

73.00

65

सूती गलीचा बुनाई संस्थान

1

आन्ध्र प्रदेश

89.27

66

कम्प्यूटर एवं हार्डवेयर

1

राजस्थान

73.00

 

उद्योग तथा सेवाएं

 

 

 

67

चिकन कार्य

1

उत्तरांचल

84.49

 

 

2

उत्तर प्रदेश

87.16

68

चक्की मिलें

1

असम

51.66

69

तमिलनाडु कृषि विश्वविद्यालय के अन्तर्गत, महाविद्यालय तथा अनुसंधान केन्द्र तथा कृषि अन्य सरकारी विभागों द्वारा अनुरक्षित कृषि फार्म

1

तमिलनाडु

54.00

70

कोक ;ईधनध्द

1

छत्तीसगढ

85.69

 

 

 

 

2

 

उडीसा

 

52.50

71

क्रेप मिल ;रबडध्द

1

केरल

104.51

72 

तांबा खानें 

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द 

58.96

73 

बांध निर्माण आदि 

आन्ध्र प्रदेश 

101.00

  

 

2

बिहार 

61.98

 

 

3

मणिपुर

68.65

 

 

4

उडीसा 

52.50

 

 

5

उत्तर प्रदेश

89.77

 

 

6

उत्तरांचल

86.73

74 

ओटाई तथा पेै्रसिंग

1

आन्ध्र प्रदेश

105.60

 

 

2

छत्तीसगढ

85.69

 

 

3

गुजरात

88.70

 

 

4

हरियाणा

87.29

 

 

5

कर्नाटक

87.17

 

 

6

उडीसा

52.50

 

 

7

पंजाब

87.59

 

 

8

राजस्थान

73.00

 

 

9

तमिलनाडु

77.22

75

कुरिअर सेवा

1

बिहार

68.00

76

सहकारी ऋण संस्थान/

1

आन्ध्र प्रदेश

98.80

 

विपणन संस्थान

2

अरूणाचल प्रदेश

39.87

 

  

3

बिहार

61.98

 

 

4

हरियाणा

87.29

 

 

5

उडीसा

52.50

 

 

6

राजस्थान

73.00

77

शीतागार

1

बिहार

61.98

 

 

2

राजस्थान

73.00

 

 

3

उत्तर प्रदेश

87.16

 

 

4

उत्तरांचल

84.49

78 

नदी बालू संग्रहण एवं  

1

केरल

 North - 272.21

  

इसकी लोडिंग तथा अनलोडिंग 

  

 

South - 328.89

79 

सूत रंगाई, प्रिंटिंग एवं  

राजस्थान 

73.00

  

धुलाई कारखाना 

 

 

 

80

डेरी एवं डेरी उत्पाद

1

आन्ध्र प्रदेश 

59.35

 

 

2

असम

68.75

 

 

3

बिहार

61.98

 

 

4

चण्डीगढ

108.96

 

 

5

दिल्ली

111.30

 

 

6

हरियाणा

87.29

 

 

7

कर्नाटक

81.10

 

 

8

पंजाब

87.59

 

 

9

उत्तर प्रदेश

89.77

 

 

10

उत्तरांचल

86.73

81

दाल/आटा/वावल मिलें

1

आन्ध्र प्रदेश

108.23

 

 

2

अरूणाचल प्रदेश

39.87

 

 

3

असम

 Flour Mill - 68.00

 

 

 

 

Rice Mill - 54.00

 

 

4

बिहार

61.98

 

 

5

चण्डीगढ

108.96

 

 

6

छत्तीसगढ

85.69

 

 

7

दिल्ली

111.30

 

 

8

गुजरात

87.10

 

 

9

हरियाणा

87.29

 

 

10

कर्नाटक 

86.04

 

 

11

केरल

133.89

 

 

12

उडीसा

52.50

 

 

13

पंजाब

87.59

 

 

14

राजस्थान

73.00

 

 

15

तमिलनाडु

N.A.

 

 

16

उत्तर प्रदेश

87.16

 

 

17

उत्तरांचल

84.49

82

औषधालय

1

असम

25.00

 

 

2

गुजरात

87.50

 

 

3

उडीसा

52.50

83

मद्य निर्माणशाला

1

आन्ध्र प्रदेश

109.93

 

 

2

बिहार

61.98

 

 

3

गोआ

106.00

 

 

4

हिमाचल प्रदेश

65.00

 

 

5

कर्नाटक

82.44

 

 

6

उडीसा

52.50

84

डोलोमाइट खानें

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

85

गरी बनाने हेतु नारियल सुखाना

1

केरल

125.43

86

दिल्ली परिवहन निगम

1

दिल्ली

111.30

87

भू-खुदाई

1

बिहार

61.98

88

इलैक्ट्रॉनिक/इलैक्ट्रिक उद्योग

1

आन्ध्र प्रदेश

101.00

 

 

2

बिहार

61.98

 

 

3

चण्डीगढ

108.96

 

 

4

गुजरात

88.70

 

 

5

हरियाणा

87.29

 

 

6

हिमाचल प्रदेश

65.00

 

 

7

कर्नाटक

85.23

 

 

8

पंजाब

87.59

 

 

9

तमिलनाडु

88.71

89

बिजली बोर्ड

1

उडीसा

52.50

90

विद्युत उत्पादन एवं वितरण

1

लक्षद्वीप

82.40

 

 

2

मणिपुर 

57.40

 

 

3

मेघालय

70.00

 

 

4

राजस्थान

73.00

91

विद्युत लेपन/बफिंग/पोलिशिंग

1

चण्डीगढ

108.96

 

 

2

हरियाणा

87.29

 

 

3

कर्नाटक

86.56

 

 

4

पंजाब

87.59

92

इलैक्ट्रो कास्टिंग एवं धातु

1

बिहार

68.00

 

परिष्करण उद्योग

 

 

 

93

भूमिगत केबल, इलैक्ट्रिक लाइनें, जल आपूर्ति लाइने तथा सीवर पाइप लाइने बिछाने में नियोजन

1

सी.एल.सी. ;केन्द्रीयध्द

58.96

94

धर्मशालाओं में नियोजन

1

उत्तर प्रदेश

89.77

 

 

2

उत्तरांचल

86.73

95

अन्य विनिर्माण उद्योगों में नियोजन

1

उत्तर प्रदेश

89.77

96

पंजीकृत कारखानों जो अन्य

1

दिल्ली

111.30

 

कहीं वर्गीकृत नहीं किए गए में

2

राजस्थान

73.00

 

 

3

उत्तरांचल

86.73

97

सूखा राहत कार्यों में नियोजन

1

राजस्थान

73.00

98

हाथियों का व्यापार एवं देखभाल

केरल 

94.24

99

पंजाब दुकाने एवं वाणिज्यिक

1

चण्डीगढ

108.96

 

संस्थान अधिनियम, 1948 की धारा 2 ;पध्द ;अपपपध्द के तहत परिभाषित संस्थान

2

पंजाब

87.59

100

भू-कटाई/अपनयन/भराई

1

असम